نوشتواره 6: اقتصاد تعاون بنیان؛ در جستجوی یک اقتصاد بدیل

نوشتواره 6: اقتصاد تعاون بنیان؛ در جستجوی یک اقتصاد بدیل

شاید به‌جرئت بتوان گفت مهم‌ترین سؤالی که در تاریخ تفکر و اندیشۀ اجتماعی با آن روبرو بوده‌ایم، سؤال از نظم اجتماعی است. کدام نظم اجتماعی مطلوب است؟ پاسخی که اقتصاددانان سیاسی کلاسیک در قرن هجدهم دادند در یک کلمه خلاصه می‌شود: بازار. نظام بازار متضمن نظامی خودتنظیم‌گر از بازارهاست. به زبان فنی‌تر، اقتصادی است که فقط و فقط با قیمت‌های بازار هدایت می‌شود. نظامی که ادعا می‌کند کل حیات اقتصادی را بدون کمک و مداخلۀ بیرونی سازماندهی می‌کند. کنترل نظام اقتصادی توسط بازار پیامد چشمگیری برای کلیت سامان‌دهی جامعه دارد. این دقیقا یعنی اداره جامعه همچون ملحقۀ بازار. به جای اینکه نظام اقتصادی در مناسبات اجتماعی حک شود، مناسبات اجتماعی در نظام اقتصادی حک می‌شود. نظم بازار تنها شکل تأمین معاش و نیازهای مادی را مبادله می‌داند. دیگر الگوهای تأمین نیاز از قبیل معاوضه و بازتوزیع که در جامعه پیشاسرمایه‌داری وجود داشته است، جایی در جامعۀ بازار ندارد. پارادایم نفع، مسلط بر جامعه بازار است و مبادله در این راستا صورت می‌گیرد. به طور خلاصه اقتصاد بازار نوعی نظام اقتصادی است که با قیمت‌های بازاری، کنترل، تنظیم و هدایت می‌شود. سامان تولید و توزیع کالاها به همین سازوکار خودتنظیم‌گر محول می‌شود. این نوع اقتصاد از چنین انتظاری سرچشمه می‌گیرد که انسان به نحوی رفتار می‌کند که بیشترین سود پولی را به دست بیاورد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *